Een energierekening die in een paar jaar verdubbelt, hakt er bij een vereniging flink in. Voor een dorpshuis in Oldambt, een voetbalkantine in Pekela of een ijsbaangebouw in Westerwolde is dat geen abstract probleem: het geld dat naar gas en stroom gaat, kan niet naar de jeugdafdeling, het onderhoud of een lagere contributie.
Het goede nieuws is dat juist verenigingsgebouwen vaak veel winst te halen hebben. Ze zijn meestal oud, worden onregelmatig gebruikt en draaien grotendeels op vrijwilligers die weinig tijd hebben om de installaties bij te houden. Met een paar gerichte stappen kun je de kosten merkbaar omlaag brengen.
Begin met meten
Voordat je iets koopt, wil je weten waar de energie heen gaat. Lees een paar weken lang elke dag de meterstanden af, of vraag je energieleverancier om inzicht in je verbruik per uur als je een slimme meter hebt. Je ziet dan snel of er ‘s nachts iets blijft draaien, zoals een oude koelkast in de kantine, een boiler die op hoge temperatuur staat of verlichting in de kleedkamers die niemand uitzet.
Veel verenigingen schrikken van hun sluipverbruik. Een tweede bierkoeling die alleen op wedstrijddagen nodig is, kan de rest van de week gewoon uit.
Snelle winst zonder grote investering
Sommige maatregelen kosten bijna niets en leveren direct iets op. Ze vragen vooral discipline en duidelijke afspraken met de vrijwilligers die het gebouw openen en sluiten.
- Stel de verwarming in op de echte gebruikstijden met een programmeerbare thermostaat.
- Verlaag de temperatuur van de warmwaterboiler waar dat veilig kan, en laat legionellabeheer controleren.
- Vervang tl-buizen en halogeenspots door ledverlichting, eventueel met bewegingssensoren in gangen en toiletten.
- Plak tochtstrips langs deuren en ramen en sluit de deur naar de zaal als die niet gebruikt wordt.
- Hang een duidelijke afsluitlijst bij de uitgang voor wie als laatste vertrekt.
Grotere stappen: isoleren en zelf opwekken
Wie verder wil, kijkt naar het gebouw zelf. Dak- en vloerisolatie, dubbel of HR++-glas en een warmtepomp of hybride systeem verdienen zich vaak in een aantal jaren terug, zeker bij gebouwen die veel uren per week verwarmd worden. Een groot plat dak van een sporthal of kantine is bovendien vaak geschikt voor zonnepanelen.
Laat je eerst adviseren door een onafhankelijke energieadviseur of een energiecoach. In Groningen zijn er energiecoöperaties en dorpsinitiatieven die verenigingen helpen met een maatwerkadvies, of die zonnepanelen gezamenlijk regelen. Zo hoef je het wiel niet zelf uit te vinden.
Subsidies en regelingen waar je naar kunt zoeken
Voor sportverenigingen bestaat landelijk de BOSA-regeling, waarmee je een deel van investeringen in verduurzaming van sportaccommodaties vergoed kunt krijgen. Voor maatschappelijk vastgoed zoals dorpshuizen is er de DUMAVA-regeling. De voorwaarden en budgetten veranderen regelmatig, dus controleer altijd de actuele stand van zaken voordat je een aanvraag doet.
Daarnaast loont het om bij je eigen gemeente, de provincie Groningen en de Vereniging Groninger Dorpen te informeren. Ook via het Nationaal Programma Groningen en dorpsfondsen zijn in het verleden projecten in dorpshuizen ondersteund. Wil je op de hoogte blijven van wat er in de gemeente speelt, ook rond lokale regelingen en initiatieven, dan vind je regionaal nieuws op https://nieuwsuitoldambt.nl, naast de informatie van de gemeente zelf.
Tip: veel subsidies vragen om offertes en een plan vooraf. Begin dus niet met de verbouwing voordat de aanvraag is goedgekeurd.
Leren van elkaar in de regio
In Oost-Groningen werken dorpen al lang samen, en dat is ook bij energie een voordeel. Dorpshuizen die al zonnepanelen hebben of zijn overgestapt op een warmtepomp, weten precies tegen welke problemen ze aanliepen. Neem contact op met een vereniging in een buurdorp en vraag of je eens mag komen kijken. Vaak krijg je in een uur meer bruikbare informatie dan uit een stapel folders.
Ook gezamenlijk inkopen kan schelen. Een paar verenigingen die samen een energiecontract afsluiten of samen een installateur inhuren, staan sterker dan één kleine club.
Maak energie een vast onderwerp
Wijs binnen het bestuur iemand aan die energie in de portefeuille heeft, of richt een kleine werkgroep op. Bespreek het verbruik een paar keer per jaar in de bestuursvergadering en deel de resultaten met de leden. Als mensen zien dat het helpt, zijn ze eerder bereid om mee te denken en het licht uit te doen.
Stijgende energiekosten zijn vervelend, maar ze zijn ook een aanleiding om het clubgebouw toekomstbestendig te maken. Wie nu begint met meten, kleine aanpassingen en een goed plan voor de grotere stappen, houdt het dorpshuis of de kantine betaalbaar voor de komende generaties leden en bezoekers.